W polskim systemie prawnym moment śmierci jednego z rodziców, w szczególności ojca rodziny, otwiera z mocy prawa procedurę spadkową, która regulowana jest w sposób precyzyjny przez przepisy Kodeksu cywilnego, a ustalenie kręgu spadkobierców zależy w pierwszej kolejności od tego, czy zmarły pozostawił po sobie ważny testament. Jeżeli ojciec nie sporządził testamentu lub dokument ten okazał się nieważny, następuje tak zwane dziedziczenie ustawowe, które jest najczęściej spotykaną formą przekazywania majątku w Polsce i opiera się na więzach krwi oraz małżeństwa, co ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa ekonomicznego rodziny. W modelowej sytuacji, gdy spadek po ojcu gdy żyje matka i dwoje dzieci ma zostać podzielony według ustawy, wszyscy ci bliscy są powołani do spadku w pierwszej kolejności, co wynika wprost z artykułu 931 Kodeksu cywilnego, który stanowi fundament polskiego prawa spadkowego w zakresie ochrony najbliższej rodziny zmarłego. Ustawodawca przewidział, że w pierwszej kolejności dziedziczą dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, przy czym w omawianym przypadku małżonką jest żyjąca matka dzieci, co tworzy zamknięty krąg spadkobierców ustawowych, o ile żadne z nich nie odrzuci spadku ani nie zostanie uznane za niegodnego dziedziczenia. Jest to sytuacja standardowa, w której prawo dąży do sprawiedliwego podziału majątku zgromadzonego przez zmarłego ojca, traktując małżonkę oraz potomstwo jako osoby najbardziej uprawnione do przejęcia dorobku życia zmarłego, co ma na celu nie tylko kontynuację zarządu nad majątkiem, ale także zabezpieczenie bytu materialnego wdowy i sierot. Ważnym aspektem jest zrozumienie, że dziedziczenie ustawowe następuje automatycznie z chwilą śmierci, jednakże formalne potwierdzenie praw do spadku wymaga przeprowadzenia odpowiedniego postępowania, które usankcjonuje nowy stan prawny i pozwoli spadkobiercom na swobodne dysponowanie odziedziczonymi składnikami majątkowymi, takimi jak nieruchomości, środki na rachunkach bankowych czy ruchomości. Warto podkreślić, że przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący w przypadku braku testamentu, co oznacza, że wola rodziny czy ustne ustalenia poczynione za życia ojca nie mają mocy prawnej, jeśli nie zostały przelane na papier w formie ważnego rozrządzenia testamentowego, dlatego tak istotna jest znajomość reguł ustawowych.
Wielkość udziałów w spadku po ojcu dla matki i dwojga dzieci
Kluczowym elementem postępowania spadkowego jest precyzyjne matematyczne wyliczenie ułamkowych części majątku, jakie przypadają poszczególnym członkom rodziny, co w przypadku, gdy przedmiotem postępowania jest spadek po ojcu gdy żyje matka i dwoje dzieci, jest stosunkowo klarowne, choć często budzi wątpliwości wśród osób nieposiadających wiedzy prawniczej. Zgodnie z literą prawa, w sytuacji dziedziczenia ustawowego, małżonek spadkodawcy oraz jego dzieci dziedziczą w częściach równych, jednakże ustawa wprowadza pewien istotny bezpiecznik chroniący pozycję ekonomiczną wdowy lub wdowca. Przepis stanowi bowiem, że część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku, co ma znaczenie w sytuacjach, gdy dzieci jest więcej niż troje, jednak w analizowanym przypadku, gdzie mamy do czynienia z matką i dwojgiem dzieci, zasada ta nie modyfikuje podziału, ponieważ przy równym podziale na trzy osoby, każda z nich otrzymuje ułamek większy niż jedna czwarta. Oznacza to, że spadek po ojcu dzieli się na trzy idealnie równe części, a zatem matka otrzymuje jedną trzecią udziału w spadku, pierwsze dziecko otrzymuje jedną trzecią udziału w spadku i drugie dziecko również otrzymuje jedną trzecią udziału w spadku, co tworzy współwłasność majątkową w częściach ułamkowych. Taki podział dotyczy każdego składnika majątku osobnego ojca oraz jego udziału w majątku wspólnym, co w praktyce oznacza, że do momentu dokonania fizycznego działu spadku, żaden ze spadkobierców nie jest wyłącznym właścicielem konkretnego przedmiotu, na przykład samochodu czy mieszkania, lecz wszyscy są współwłaścicielami wszystkiego w wysokości jednej trzeciej. Warto mieć na uwadze, że status dzieci – czy są one pełnoletnie, czy małoletnie, czy pochodzą z tego samego związku małżeńskiego, czy też są dziećmi pozamałżeńskimi – nie ma żadnego wpływu na wysokość ich udziału, ponieważ polskie prawo spadkowe zrównuje prawa wszystkich dzieci biologicznych oraz przysposobionych w zakresie dziedziczenia po rodzicach. Jest to wyrazem konstytucyjnej zasady równości, która eliminuje dyskryminację dzieci ze względu na pochodzenie, gwarantując im identyczne uprawnienia majątkowe po zmarłym ojcu, co matka musi respektować, nawet jeśli relacje rodzinne są skomplikowane lub napięte.
Rozdzielność majątku wspólnego a spadek po ojcu dla matki i dzieci
Niezwykle istotnym, a często pomijanym lub błędnie rozumianym aspektem przy ustalaniu masy spadkowej, jest konieczność wcześniejszego rozliczenia wspólności majątkowej małżeńskiej, ponieważ spadek po ojcu gdy żyje matka i dwoje dzieci nie obejmuje całości majątku, który fizycznie znajduje się w posiadaniu rodziny, lecz jedynie tę część, która prawnie należała do zmarłego. W Polsce domyślnym ustrojem majątkowym między małżonkami jest wspólność ustawowa, co oznacza, że większość dóbr nabytych w trakcie trwania małżeństwa stanowi wspólną własność męża i żony, a udziały w tym majątku są co do zasady równe. W momencie śmierci ojca wspólność ta ustaje z mocy prawa, a majątek wspólny ulega przekształceniu we współwłasność w częściach ułamkowych, co w praktyce oznacza, że połowa całego zgromadzonego przez lata majątku – domu, oszczędności, akcji czy ruchomości – należy się żyjącej matce z tytułu podziału majątku dorobkowego, a nie z tytułu dziedziczenia. Dopiero druga połowa tego majątku, wraz z ewentualnym majątkiem osobistym zmarłego ojca (czyli przedmiotami nabytymi przed ślubem, otrzymanymi w drodze darowizny lub spadku wyłącznie na jego rzecz), tworzy masę spadkową, która podlega podziałowi na trzy części omówione w poprzedniej sekcji. To rozróżnienie jest fundamentalne, ponieważ w rezultacie matka dzieci finalnie dysponuje znacznie większym udziałem w całości majątku rodzinnego niż dzieci: zachowuje ona swoją połowę majątku wspólnego (1/2 całości) oraz dziedziczy jedną trzecią z połowy należącej do męża (co daje 1/6 całości), dzięki czemu jej łączny udział w majątku dorobkowym wynosi zazwyczaj cztery szóste, czyli dwie trzecie. Dzieci natomiast dzielą się pozostałą częścią, uzyskując realnie po jednej szóstej całości majątku dorobkowego rodziców każde, co zapobiega sytuacjom, w których wdowa zostałaby pozbawiona kontroli nad dorobkiem swojego życia przez potomstwo. Zrozumienie tego mechanizmu jest kluczowe dla uniknięcia nieporozumień podczas inwentaryzacji majątku i zgłaszania nabycia spadku do urzędu skarbowego, gdzie precyzyjne określenie podstawy opodatkowania wymaga oddzielenia własności matki od spadku po ojcu.
Testament ojca a prawo do zachowku dla dzieci i żony
Sytuacja prawna ulega diametralnej zmianie, jeżeli zmarły pozostawił po sobie testament, w którym rozrządził swoim majątkiem inaczej niż przewiduje to ustawa, na przykład powołując do dziedziczenia tylko jedno z dzieci, osobę spoza rodziny lub fundację, co sprawia, że spadek po ojcu gdy żyje matka i dwoje dzieci nie jest dzielony na równe części po jednej trzeciej. W takim przypadku, osoby, które byłyby powołane do spadku z ustawy – czyli w tym wariancie pominięta matka oraz pominięte dzieci – nie zostają jednak pozostawione bez żadnej ochrony prawnej, gdyż polski ustawodawca przewidział instytucję zachowku, która ma na celu zabezpieczenie interesów finansowych najbliższej rodziny spadkodawcy przed arbitralnym wykluczeniem z dziedziczenia. Zachowek to roszczenie pieniężne skierowane przeciwko spadkobiercy testamentowemu, a jego wysokość wynosi co do zasady połowę wartości udziału spadkowego, jaki dany uprawniony otrzymałby w drodze dziedziczenia ustawowego. Jeżeli jednak uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli uprawniony zstępny jest małoletni, wysokość zachowku wzrasta do dwóch trzecich wartości udziału spadkowego, co jest szczególną formą ochrony osób słabszych i niesamodzielnych. W praktyce oznacza to, że jeśli ojciec zapisał cały majątek jednemu dziecku, to matka i drugie dziecko mają prawo żądać od tego dziecka wypłaty odpowiedniej sumy pieniężnej, która odpowiada wartości ich potencjalnego udziału spadkowego skorygowanego o ułamek zachowku, co często prowadzi do konieczności spłat i wyceny majątku przez rzeczoznawców. Prawo do zachowku nie jest jednak automatyczne w tym sensie, że trzeba wystąpić z roszczeniem do spadkobiercy, a roszczenie to przedawnia się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu, dlatego bierność w tym zakresie może prowadzić do utraty należnych środków. Warto również pamiętać, że spadkodawca w testamencie może dokonać wydziedziczenia, czyli pozbawienia prawa do zachowku, ale musi to być podyktowane ściśle określonymi w kodeksie przyczynami, takimi jak uporczywe postępowanie wbrew woli spadkodawcy w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub dopuszczenie się względem niego umyślnego przestępstwa, co w typowych relacjach rodzinnych zdarza się rzadko, ale jest możliwe.
Procedury sądowe i notarialne stwierdzające nabycie spadku po ojcu
Aby spadkobiercy mogli w pełni legalnie zarządzać odziedziczonym majątkiem, konieczne jest formalne potwierdzenie ich praw, co w odniesieniu do sytuacji, jaką jest spadek po ojcu gdy żyje matka i dwoje dzieci, może nastąpić na dwa główne sposoby: poprzez sądowe stwierdzenie nabycia spadku lub poprzez notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Ścieżka notarialna jest zazwyczaj szybsza i mniej sformalizowana, ale wymaga osobistego stawiennictwa wszystkich potencjalnych spadkobierców (matki i obojga dzieci) u notariusza w tym samym czasie oraz pełnej zgody co do sposobu podziału spadku i kręgu spadkobierców, co oznacza brak jakichkolwiek sporów w rodzinie. Notariusz sporządza protokół dziedziczenia, a następnie akt poświadczenia dziedziczenia, który po zarejestrowaniu w elektronicznym rejestrze ma taką samą moc prawną jak prawomocne postanowienie sądu, co pozwala na załatwienie sprawy nawet w ciągu jednej wizyty w kancelarii, pod warunkiem wcześniejszego przygotowania dokumentów, takich jak akty urodzenia, akt małżeństwa i akt zgonu. Jeżeli jednak między spadkobiercami istnieje konflikt, na przykład co do ważności testamentu lub składu majątku, albo gdy nie jest możliwe zgromadzenie wszystkich osób w jednym miejscu (na przykład jedno z dzieci przebywa za granicą i nie może przyjechać), konieczne staje się skierowanie sprawy na drogę sądową poprzez złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku do sądu rejonowego właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego ojca. Postępowanie sądowe może trwać znacznie dłużej, zwłaszcza jeśli sąd musi przeprowadzać dowody, wzywać świadków czy poszukiwać innych spadkobierców, jednak kończy się wydaniem postanowienia, które autorytatywnie rozstrzyga, kto i w jakiej części dziedziczy. Niezależnie od wybranej ścieżki, uzyskanie dokumentu potwierdzającego prawo do spadku jest niezbędne do dokonania zmian w księgach wieczystych nieruchomości, wypłaty środków z rachunków bankowych zmarłego czy przerejestrowania samochodu na nowych właścicieli, a także jest podstawą do rozliczenia się z urzędem skarbowym. Koszty obu procedur są zróżnicowane, przy czym ścieżka notarialna wiąże się z taksą notarialną i opłatami za wpisy, natomiast ścieżka sądowa wymaga wniesienia opłaty od wniosku, która jest stała i stosunkowo niska, ale może generować dodatkowe koszty związane z pełnomocnikami procesowymi.
Odrzucenie spadku przez dziecko i przejście praw na wnuki
Niekiedy zdarza się, że dziedziczenie nie jest pożądane, na przykład gdy zmarły pozostawił po sobie więcej długów niż aktywów, i w takim przypadku spadek po ojcu gdy żyje matka i dwoje dzieci może zostać przez nich odrzucony, co rodzi doniosłe i skomplikowane skutki prawne, szczególnie dla dalszych zstępnych. Każdy ze spadkobierców ma sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swojego powołania (zazwyczaj jest to dzień śmierci ojca lub dzień dowiedzenia się o treści testamentu), na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, przy czym brak jakiegokolwiek oświadczenia w tym terminie jest równoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Jeżeli jedno z dzieci zdecyduje się na odrzucenie spadku, jest ono traktowane tak, jakby nie dożyło otwarcia spadku, co powoduje, że jego udział spadkowy nie przepada, lecz przechodzi na jego zstępnych, czyli wnuki zmarłego ojca, zgodnie z zasadą reprezentacji. To mechanizm często zaskakujący dla spadkobierców, którzy myślą, że odrzucając spadek „uwalniają” rodzinę od problemów, podczas gdy w rzeczywistości jedynie przesuwają problem na swoje własne dzieci, które mogą być małoletnie. Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego wnuka wymaga zgody sądu opiekuńczego, co jest procedurą czasochłonną i wymagającą uzasadnienia, że odrzucenie jest zgodne z dobrem dziecka, a sądy wnikliwie badają stan zadłużenia spadku przed wydaniem takiej zgody. Jeśli natomiast odrzucą spadek wszyscy spadkobiercy ustawowi z pierwszej grupy (żona i dzieci), a następnie ich zstępni, krąg spadkobierców rozszerza się na dalszych krewnych: rodziców zmarłego, rodzeństwo i ich zstępnych, aż w ostateczności spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego lub Skarbowi Państwa. Decyzja o odrzuceniu spadku jest nieodwołalna (z bardzo nielicznymi wyjątkami dotyczącymi błędu lub groźby), dlatego musi być podjęta świadomie i po dokładnej analizie stanu majątkowego zmarłego ojca, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której rodzina traci cenny majątek w obawie przed niewielkimi długami lub odwrotnie – przejmuje olbrzymie zadłużenie, którego spłata przekracza możliwości finansowe.
Zgłoszenie nabycia spadku po ojcu do urzędu skarbowego
Kwestie podatkowe są nieodłącznym elementem procesu przejmowania majątku, a spadek po ojcu gdy żyje matka i dwoje dzieci podlega szczególnym, niezwykle korzystnym regulacjom w polskim prawie podatkowym, pod warunkiem dopełnienia ściśle określonych formalności w nieprzekraczalnych terminach. Najbliższa rodzina, do której zaliczają się małżonek oraz zstępni (dzieci, wnuki), należy do tak zwanej zerowej grupy podatkowej, co oznacza, że mogą oni skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, niezależnie od wartości odziedziczonego majątku, nawet jeśli w jego skład wchodzą luksusowe nieruchomości czy znaczne zasoby pieniężne. Warunkiem koniecznym do skorzystania z tego przywileju jest zgłoszenie faktu nabycia spadku właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza. Przekroczenie tego terminu, choćby o jeden dzień, powoduje bezpowrotną utratę prawa do zwolnienia i konieczność zapłaty podatku na zasadach ogólnych dla pierwszej grupy podatkowej, co może wiązać się z ogromnymi obciążeniami finansowymi, dlatego pilnowanie tego kalendarza jest absolutnie krytyczne. W przypadku gdy wartość nabytych rzeczy lub praw majątkowych od tej samej osoby w okresie pięciu lat nie przekracza kwoty wolnej od podatku (która jest systematycznie waloryzowana), zgłoszenie nie jest konieczne, jednak w przypadku spadków po rodzicach zazwyczaj kwoty te są znacznie wyższe. Obowiązek zgłoszenia ciąży na każdym ze spadkobierców indywidualnie, co oznacza, że matka i każde z dzieci muszą złożyć osobne formularze SD-Z2, precyzyjnie opisując w nich nabyte udziały oraz wartość poszczególnych składników majątku. Warto przy tym pamiętać, że w formularzu podajemy wartość rynkową odziedziczonych udziałów, a nie całej nieruchomości, co wynika z omawianego wcześniej podziału na udziały po 1/3 spadku. Procedura ta jest sformalizowana, ale darmowa i stanowi jedyną drogę do legalnego wprowadzenia odziedziczonych aktywów do swojego majątku bez uszczuplenia ich o podatek, co jest wyrazem polityki państwa wspierającej akumulację kapitału wewnątrz rodziny.
Odpowiedzialność za długi spadkowe po zmarłym ojcu i mężu
Dziedziczenie to nie tylko aktywa, ale również pasywa, dlatego kwestia odpowiedzialności za zobowiązania finansowe zmarłego jest kluczowa dla bezpieczeństwa ekonomicznego rodziny, a spadek po ojcu gdy żyje matka i dwoje dzieci może wiązać się z koniecznością spłaty kredytów, pożyczek czy zaległych rachunków. Zgodnie z aktualnym stanem prawnym, domyślnym sposobem przyjęcia spadku (w przypadku braku oświadczenia w terminie 6 miesięcy) jest przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, co oznacza, że spadkobiercy odpowiadają za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku, czyli do wartości aktywów, które odziedziczyli. Jest to rozwiązanie znacznie bezpieczniejsze niż dawne przyjęcie spadku wprost, które wiązało się z odpowiedzialnością za długi całym swoim majątkiem, bez ograniczeń, co niejednokrotnie prowadziło do bankructwa spadkobierców. W modelu odpowiedzialności solidarnej, wierzyciel zmarłego ojca może żądać spłaty całości długu od każdego ze spadkobierców z osobna – od matki lub od któregokolwiek z dzieci – a spełnienie świadczenia przez jednego z nich zwalnia pozostałych względem wierzyciela, jednak ten, który zapłacił, ma prawo do tak zwanego regresu, czyli żądania zwrotu odpowiedniej części od pozostałych współspadkobierców, proporcjonalnie do ich udziałów w spadku. Aby skorzystać z ograniczenia odpowiedzialności wynikającego z dobrodziejstwa inwentarza, konieczne może być sporządzenie wykazu inwentarza (przez samych spadkobierców na urzędowym formularzu) lub spisu inwentarza (przez komornika na wniosek spadkobiercy), co pozwala na precyzyjne ustalenie, do jakiej kwoty rodzina odpowiada za długi ojca. Należy jednak być świadomym, że niektóre długi mogą być ściśle związane z majątkiem wspólnym małżonków (np. kredyt hipoteczny brany wspólnie przez rodziców), gdzie matka odpowiada za całość długu nie tylko jako spadkobierca (do 1/3 udziału w spadku), ale przede wszystkim jako współkredytobiorca całym swoim majątkiem, co sprawia, że mechanizmy prawa spadkowego nie zawsze w pełni chronią wdowę przed roszczeniami banku. Odpowiedzialność za długi obejmuje również koszty pogrzebu spadkodawcy w zakresie, w jakim nie zostały one pokryte z zasiłku pogrzebowego, oraz koszty postępowania spadkowego, które obciążają masę spadkową przed podziałem aktywów między spadkobierców.
Dział spadku po ojcu między matką a rodzeństwem
Końcowym etapem regulowania spraw majątkowych po śmierci głowy rodziny jest fizyczny podział zgromadzonych dóbr, czyli dział spadku, który przekształca abstrakcyjne udziały ułamkowe w konkretne przedmioty i prawa przydzielone poszczególnym osobom na wyłączność. Spadek po ojcu gdy żyje matka i dwoje dzieci rzadko pozostaje we współwłasności na zawsze, ponieważ zarządzanie majątkiem przez trzy osoby bywa uciążliwe i konfliktogenne, dlatego strony zazwyczaj dążą do zniesienia współwłasności, co można przeprowadzić w drodze umowy notarialnej (jeśli jest zgoda) lub w drodze postępowania sądowego (przy braku zgody). W ramach działu spadku możliwe są różne rozwiązania: fizyczny podział rzeczy (np. podział dużej działki na trzy mniejsze), przyznanie poszczególnych przedmiotów konkretnym osobom z obowiązkiem spłaty pozostałych (np. mieszkanie przejmuje jedno dziecko, a spłaca matkę i rodzeństwo) lub sprzedaż majątku i podział uzyskanej gotówki proporcjonalnie do udziałów. Częstym rozwiązaniem w rodzinach jest tak zwany dział spadku bez spłat i dopłat, w którym dzieci zrzekają się swoich udziałów na rzecz matki, aby mogła ona spokojnie dożyć swoich dni w rodzinnym domu, co jest rozwiązaniem szlachetnym, ale wymaga analizy podatkowej, gdyż w pewnych okolicznościach może być traktowane jako darowizna. Sądowy dział spadku jest procesem, w którym sąd dąży do ugodowego załatwienia sprawy, ale w razie braku kompromisu sam decyduje o sposobie podziału, kierując się społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy i interesami stron, przy czym często powołuje biegłych rzeczoznawców do wyceny składników majątku, co znacznie podraża i wydłuża postępowanie. Warto zauważyć, że dział spadku można połączyć z podziałem majątku wspólnego małżonków, co jest najbardziej kompleksowym podejściem, pozwalającym na „wyczyszczenie” wszystkich relacji własnościowych w rodzinie w jednym postępowaniu, co jest zalecane ze względów ekonomii procesowej i pozwala ostatecznie zamknąć etap spraw związanych ze śmiercią ojca. Ważne jest, aby przy dziale spadku uwzględnić darowizny, które dzieci mogły otrzymać od ojca jeszcze za jego życia, ponieważ w dziedziczeniu ustawowym podlegają one zaliczeniu na schedę spadkową, co może spowodować, że dziecko hojnie obdarowane za życia nie otrzyma ze spadku już nic lub będzie musiało dopłacić rodzeństwu.
Zarząd majątkiem spadkowym małoletnich dzieci po śmierci ojca
Szczególne wyzwania prawne pojawiają się w sytuacji, gdy dzieci powołane do spadku po ojcu są wciąż niepełnoletnie, co nakłada na matkę dodatkowe obowiązki związane nie tylko z wychowaniem, ale i z zarządem majątkiem, który stał się własnością jej dzieci w wyniku dziedziczenia. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, rodzic sprawujący władzę rodzicielską zarządza majątkiem dziecka, jednak zarząd ten nie jest nieograniczony i podlega nadzorowi sądu opiekuńczego w sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu. Oznacza to, że matka może samodzielnie decydować o bieżących sprawach, takich jak opłacenie czynszu za odziedziczone mieszkanie czy drobne naprawy, ale nie może bez zgody sądu sprzedać nieruchomości należącej do dzieci (lub ich udziału w nieruchomości), obciążyć jej hipoteką, ani odrzucić spadku w ich imieniu. Każda czynność, która w istotny sposób wpływa na stan majątkowy małoletniego, wymaga uprzedniego uzyskania zezwolenia sądu, który bada, czy planowana transakcja jest ekonomicznie korzystna dla dziecka i czy nie zagraża jego interesom, co w praktyce oznacza konieczność składania wniosków, uczestniczenia w rozprawach i przedkładania dowodów. Jest to mechanizm ochronny zapobiegający trwonieniu majątku dzieci przez pozostałego przy życiu rodzica, jednak w codziennym życiu może być postrzegany jako biurokratyczna uciążliwość, utrudniająca szybkie dysponowanie majątkiem spadkowym w sytuacjach kryzysowych. Matka musi również pamiętać, że dochód z majątku dziecka (np. czynsz z wynajmu odziedziczonego lokalu) powinien być przeznaczany przede wszystkim na utrzymanie i wychowanie dziecka oraz jego rodzeństwa, a nadwyżka na inne uzasadnione potrzeby rodziny, co podkreśla, że majątek spadkowy małoletnich nie staje się własnością matki, a jedynie znajduje się w jej pieczy. Po osiągnięciu przez dzieci pełnoletności, zarząd ten ustaje, a dzieci uzyskują pełną swobodę w dysponowaniu swoimi udziałami w spadku po ojcu, co może rodzić nowe relacje prawne, w tym żądania rozliczenia się matki z zarządu sprawowanego w latach ich dzieciństwa, jeśli istnieją podejrzenia nieprawidłowości. Dlatego też niezwykle istotne jest transparentne i udokumentowane prowadzenie spraw majątkowych dzieci w okresie po śmierci ojca, aby uniknąć konfliktów w przyszłości, gdy dzieci wejdą w dorosłość i zyskają pełną zdolność do czynności prawnych.